حیات

E-MAIL:goodarzy123@yahoo.com این یه وبلاگ تخصصی در زمینه گیاهان و کشاورزیه اگه میخواید کلیه مطالب (مطالب جنبی) رو ببینید میتونید از وبلاگ زیر دیدن کنید. www.hayat100.persianblog.com

Thursday, July 15, 2004

سوزنی برگان

گیاهانی که وجود دارن خیلی زیادن و انواع مختلفی دارن برا همین میان اونا رو بر اساس یه سری خصوصییات طبقه بندی میکنن تو این گیاهان گیاهانی هستن که برگهای باریک و سوزنی شکلی دارن که به اصلاح به اونا سوزنی برگان میگن که خودشون شامل انواع مختلفی از قبیل : کاج ها- آروکاریالها- پودوکاریالها-سروها و سرخدارها میشن.اول بریم سراغ گونه ای که فکر کنم همه ی شما تا حالا با بعضی از اونا رو تو پارکها و یا کنار خیابون و جاهای دیگه دیده باشین. تیره کاج خودش شامل 9 جنس و 76 گونه میشه البته تو تعیین تعداد جنس ها و گونه ها اختلاف نظر هایی وجود داره. همونطوری که گفتم کاجها دارای برگ های سوزنی شکلند و جز راسته مخروطیان به حساب میان و این بخاطر قسمت های مخروطی شکلیه که تو این گیاهان وجود داره که جزء اندام های زایشی گیاه به حساب میان. که البته مخروطهای نر و ماده با هم فرق میکنن. مخروطهای نر دارای فلس های کوچیکی هستن در پشت این فلس ها 2تا6 بساک قرار گرفته که گرده های گیاه داخل اونا قرار گرفته. مخروطهای ماده که فلس های خیلی زیادی دارن و دو تخمک روی هر کدوم از فلس های اونا قرار داره. در واقع این اندامها قسمتهای تولید مثل تو این گیاهان هستن که وقتی دانه ها میرسن فلس ها باز میشن و و دونه ها آزاد میشن و زندگی خودشون رو بطور مستقل شروع میکنن
اینم چند تا جنس مهم از تیره کاجها:

کاج ایرانی-کاج سلوستریس-کاج کاشفی- کاج نویل
همونطوری که گفتم این کاج ها رو میشه تو جاهای مختلفی دید ولی جایی که میشه این گیاهان رو به فراوانی پیدا کرد جنگل های سوزنی برگان هست که میشه گیاهان سوزنی برگ زیادی رو تو اونجا دید که این شامل کاجها نیز میشه. این جنگل ها که معمولا آب و هوای سردی دارن مناطق خیلی وسیعی از آلاسکا- کانادا- اسکاندیناوی وسیبری رو شامل میشن که یازده درصد سطح خشکی های روی زمین رو شامل میشن. خاک این جنگل ها اسیدیه و دارای عمق خاکیه پایین و حاصلخیزی کم. همونطور که گفتم این جنگل ها که به اونا جنگل های شمالی هم میگن اب و هوای سردی دارن اما چی باعث میشه که این گیاهان بتونن تو این سرما باقی بمونن؟

در واقع این گیاهان (سوزنی برگان) دارای ویژگی هایی هستن که باعث شده بتونن تو این هوای سرد نیز به زندگی (حیات) خوشون ادامه بدن. یکی از این ویژگی ها اینه که غلظت شیره سلولی تو اونا افزایش پیدا کرده که این باعث میشه که دمای انجماد تو این گیاهان کاهش پیدا کنه یکی دیگه سبز بودن برگ های اونایه تا حالا اسم گیاهان همیشه سبز رو شنیدید؟ حالا این سبز بودن چه سودی به حال اونا داره؟ باید بگم که این سبزی بخاطر وجود رنگدانه های کلروفیل تو برگهاشونه که باعث میشه در به محضی که شرایط مساعد شد به فتوسنتز خودشون ادامه بدن و یکی دیگه وجود همین برگهای سوزنیه که مقاومت بیشتری نسبت به سرما دارن و همینطور خاصییت انعطاف پذیریشون که باعث میشه که در صورتی که برف زیادی روی اونا قرار بگیره در اثر وزن برف خم میشن که این باعث ریخته شدن برف به روی زمین میشه و باعث میشه که براثر فشار ناشی از وزن برف شاخه های اونا نشکنه.

خیار

در مورد خیار چی میدونید؟
حتما با خودتون فکر میکنید که این گیاه از کجا اومده باید بگم که جواب این سوال هنوز مشخص نشده ولی احتمال داده میشه که بومی مناطق گرمسیری آسیا و افریقا باشه. خیار از جنس Cucumis و اسم علمی اون Cucumis sativus است. البته اینم بگم که این گیاه انواع زیادی داره. برگ ها یزرگ و پهنی داره یه نمونه از برگ این گیاه رو میتونید تو اون برگ هایی که تو مطلب بیماری های تیره کدوییان نوشتم ببینید. این گیاه یک پایه ی ولی گل های نر و مادش از هم جدا هستن. البته اینم بگم که ارقامی از این گیاه وجود داره که فقط گل های ماده تولید میکنه که به اونا میگن ماده زا. تا حالا راجع به بکر زایی چیزی شنیدید؟ گل های خیار گل هایی هستن که میتونن به روش بکرزایی هم تولید میوه کنن. البته منظور از بکرزایی در این گل اینه که بدون گرده افشانی هم میتونن میوه تولید کنن اخه ما تو بعضی جانوران هم بکرزایی داریم. تا حالا دید درختی رو که در عرض مدتی کوتاهی پر از شته شده؟ بعد حتما تعجب کردید و با خودتون فکر کردید که اخه این همه شته از کجا اومدن؟ اگه بدونید که شته ها حشراتین که از طریق بکرزایی هم میتونن تکثیر پیدا کنن اونوقت دیگه زیاد تعجب نمیکنید. از بحث خیار پرت نشیم.

راستی تا حالا با خودتون فکر کردید که چرا ته خیار تلخه؟

این تلخی بخاطر ماده ایه تو خیار که مزه تلخی داره به نام کوکوربتاسین. که اینم خودش چند نوعه بصورت مونوگلیکوزید و آگلیکون تو گیاه وجود داره.

. خارهای ریزی رو که روی میوه خیار هست میبینید؟ فکر میکنید چی باشه؟
تما فکر میکنید که نوعی بیماریه ویا اینکه آفتی به این گیاه حمله کرده و این میوه دیگه به درد نمیخوره در صورتیکه این طور نیست و این کاملا طبیعیه و وقتی که خیار میرسه این برآمدگی های روی میوه هم از بین میره

بیماری های تیره کدوییان

حالا که تیره کدوییان رو معرفی کردم خوبه در مورد بیماریهاشون هم توضیح بدم.در واقع گیاهان نیز در معرض بیماریهایی قرار دارند که میتونه قسمتی از اونا رو خراب کنه و یا حتی میتونه گیاه رو از بین ببره. یکی از عوامل این بیماریها قارچ ها هستن. قارچ ها که خودشون جزء موجودات زنده هستن تحت شرایطی میتونن به گیاه حمله کنن و تو اون ایجاد بیماری کنن.مثلا برای نمونه بیماری های قارچی که در خیار بوجود میاد عبارتند از: آنتراکنوز- سفیدک که خودش چند نوعه فرضا سفیدک دروغی داریم و سفیدک حقیقی داریم - جرب جالیز- لکه های موجی - بوته میری جالیز. اینم بگم که تنها قارچ ها نیستن که میتونن تو خیار ایجاد بیماری کنن بیماری هایی هستن که توسط ویروس ایجاد میشن مثل بیماری موزاییک و بیماریهایی که توسط باکتری بوجود میان مثل پژمردگی باکتریایی کدوییان و حتی گیاهان انگلی مثل گل جالیز که از این بیماری هایی که گفتم چند تاشو براتون معرفی میکنم.


آنتراکنوز: این بیماری که یک بیماری قارچیه توسط قارچی بنام Colletotrichum lagenarium pass بوجود میاد. البته فکر نکنید که این قارچ فقط به خیار حمله میکنه در واقع این قارچ میتونه هندونه و طالبی رو هم بیمار کنه. اگه این میوه ها رو دیدید که لکه های گرد و کوچیک و پر آبی روشون بود بدونید که آنترکنوزه. اگه خواستید این بیماری رو از روی بوته گیاه بشناسید میتونید یه نگاهی به برگ هاش بندازید برگ های آلوده به این قارچ حالت آفتاب سوختگی پیدا میکنه شاید ببینید و فکر کنید که در اثر افتاب شدید بوده ولی در حقیقت بخاطر همون قارچی بوده که بتون گفتم.




پژمردگی باکتریایی کدوییان: این بیماری همون طور که از اسمش معلومه توسط باکتری ایجاد میشه که البته فقط خاص خیار نیست و میتونه گیاهای دیگه ی این تیره رو نیز بیمار کنه. ولی خیار از همشون نسبت به این بیماری حساس تره. مقاومشون هندونه ی یه چیزی در مورد هندونه که هست اینه که این گیاه نسبت به گیاهای دیگه این تیره نسبت به بعضی از بیماریها از بقیشون مقاوم تره. عامل این بیماری یک نوع باکتریه به اسم Erwinia tracheiphila شاید با خودتون فکر کنید که این چه اسمیه ساده تر از این نمیشد باشه در واقع این اسم علمی این موجوداته بطوریکه شما در هر کشوری و با هر زبانی که باشید اگه با این موجودات اشنایی داشته باشن با شنیدن اسم علمی اونا میتونید بفهمید که منظور چه موجودیه حالا طرف مقابل با هر زبونی صحبت منه فرقی نمیکنه اسم علمی چیزیه که همه قبولش دارن که از دو کلمه تشکیل شده یکی نشون دهنده ی جنس و دیگری گونه ی که طبقه بندی اون موجود رو هم راحت تر میکنه. اما از بحث اصلی پرت نشیم فقط بگم که از علایم این بیماری اینه که این باکتری باعث پژمرده شدن شاخه و برگ و بوته گیاه میشه.




تیره کدوییان

امروز میخوام در مورد گیاهن تیره کدوییان صحبت کنم. شاید با خودتون فکر کنید منظور از تیره و جنس و این طبقه بندی ها چیه. اینا در واقع برای مشخص شدن گیاهانی که شباهت و نزدیکی هایی به هم دارن و منشاء و...پی بردن به نظم موجود در بین گیاهان مختلف در واقع این خودش علم گسترده ای است که بش میگن تاکسونومی یا همون طبقه بندی که بعدا در موردش بیشتر توضیح میدم در میون طبقه بندی های گیاهی ما تیره ای داریم به نام تیره کدوییان که فقط تو این یک تیره ما بیشتر از 110 جنس و حدود 640 گونه گیاه داریم که چند تا از اونا رو براتون توضیح میدم. گیاهان این تیره معمولا مصرف خوراکی دارن البته بعضی از اونا هم به عنوان گیاه زینتی کاشته میشن مثل مثل گونه های جنس های Luffa و Lagenaria اونایی که تو کار گیاهای زینتی هستن شاید بدونن که منظورم چه گیاهاییه اما الان در نظر دارم که به طور کلی در مورد این تیره صحبت کنم صحبت در مورد گیاه های این تیره به طور مشخص باشه برا بعد. فقط برای اینکه فکر نکیند که این تیره شامل گیاهای عجیب غریب و دور از ذهنیه باید بدونید که شما با گیاهای این تیره و محصولات اونا زیاد سر کار داشتید. خیار و نوع دستکاری شدش خیار شور و کدویی که برا شب های یلدا تو قابلمه میندازید و بادمجونی که تو خورشت میخورید و یا اینکه سرخ کرده و طالبی و خربزه ای که میخورید و هندونه ای که وقتی میرید صحرا میندازید تو آب خنک رودخونه و قاچ میکنید و میخورید اینا همه از خانواده کدوییان هستن. تمام گیاهان این تیره خزنده هستن اگه تا حالا گیاهای این خونواده رو دیدید و دقت کرده باشد از ساقه های اون ساقه های باریکی خارج میشن( پیچک) که به چیزایی که اطرافشونه می پیچن و خودشون رو اینطوری سرپا نگه میدارن حتی بعضی وقت ها اگه کسی ندونه فکر میکنه اینا عقل دارن ( مثل ادمی که با دستاش ستون هایی اطراف خودش رو محکم گرفته باشه) اما شاید با گیاهان تیره کدوییان کم سر و کار داشتید و ممکنه که اصلا این گیاهان رو ندیده باشید و تصور این ساقه های خزنده براتون سخت باشه باید بگم میتونید ساقه های درخت مو رو تصور کنید این رو فکر کنم همتون دیده باشد واقع گذاشتن اسم پیچک روی اون بی جهت نبوده اگه دقت کنید میبینید که این ساقه حالت پیچ خوردگی داره و کافیه که چیزی پیدا کنه و خودش رو به اون بپیچونه.البته بین اونا گیاهایی با ساقه های چوبی هم وجود داره مثل گونه های جنس Xerosicyos اما در مورد برگ باید بگم که برگ های بزرگی دارن که بریدگی های عمیقی داره اگه ساقه این گیاهارو بکنید و ببینید متوجه میشید که حالت پوک و تو خالی داره و برگ و ساقه هاشون پوشیده از کرک و خار های کوچیکه در واقع همین کرک نقش های زیادی تو گیاه ایجاد میکنه که اونم بعدا توضیح میدم اما از همه چیز گفتم غیر گل . این گیاها گل های خیلی قشنگی دارن که دارای 5 کاسبرگ و 5 گلبرگه سه تا پرچم دارن و یک مادگی سه برچه ای. گیاهای این تیره خیلی به سرما حساسن و جاهای گرم رو میپسندن برا همین هم هست که تو بعضی از کشور ها که اب و هوای سردی دارن میان و این گیاها رو تو فضای گلخونه پرورش میدن گلخونه یه خوبی داره اونم اینه که ما میتونیم کنترل خوبی رو محیط و گیاه داشته باشیم در واقع بهتر میتونیم مدیریت کینم و همین باعث میشه که بتونیم محصول بیشتری تولید کنیم.



رویای رز آبی به حقیقت پیوست

تازگی ها شنیدم که پژوهشگران ژاپنی موفق به تولید رز آبی شده اند. و باشنیدن این خبر در نظر گرفتم که در مورد سابقه و فعالیت هایی که تو این زمینه صورت گرفته توضیح بدم. در واقع علم ژنتیک در بسیاری از علوم رخنه کرده که علم گیاهشناسی و در واقع اصلاح نباتات یکی از اونا میباشه که در اون با تغییراتی که در ژنتیک گیاه ایجاد میکنند می شه بعضی از خصوصیات گیاه رو تغییر داد. در واقع با تغییر ژنوتیپ که فنوتیپ از اون نشات میگیره میتونیم خصوصیاتی تو گیاه از قبیل مقاومت در برابر بعضی از بیماریها و یا شرایط بد محیطی از قبیل شوری و..ایجاد کنیم. اما چیزی که من الان میخوام توضیح بدم تولید گل رز آبیه چیزی که تا چند وقت پیش یک رویا بود. و با شنیدن این خبر از اخبار فهمیدم که علم با سرعت زیادی در حال پیشرفته. میخوام براتون در مورد شرکت فلوریژن فلاورز صحبت کنم. این شرکت استرالیایی که در زمینه اصلاح نباتات و ارایه اون به صورت تجاری در میاره شرکتیه که تحقیقات علمی خودش رو در ملبورن و ویکتوریا اداره میکنه و تحت نظارت مرکز تحقیقاتی هلند قرار داره. در سال 1986 این شرکت فعالییت در زمینه برسی راه ها و آزمایشات و تحقیقاتی را در زمینه تولید رز آبی شروع کرد. و لی... اما این شرکت تونست که یک خط تولید میخک تغییر رنگ یافته رو که از طریق ژنتیکی بدست آورده بود راه اندازی کنه. که نخستین میخک دستکاری ژنتیکی بود که در استرالیا در سال 1996 ساخته شد و نام آن را MoonDust گذاشتند. البته ژن آبی دراین میخک بصورت بنفش نمایان میشد. در سال 1997 یعنی یکسال بعد شرکت فلوریژن دومین محصول خودش رو با نام Moonshodow ارایه داد که رنگ بنفش پر رنگ تری داشت و به آبی شباهت بیشتری داشت. این فعالیت هایی بود که برای تولید رنگ آبی در گل انجام شده بود که تحقیق روی رز از همون زمان شروع شده ولی درمیخک به موفقیت رسیده بود تا اینکه بالاخره رزآبی نیزمتولد شد.

Friday, July 02, 2004

اکولوژی نیشکر

نیشکر گیاه خاص مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیری است در نواحی که میانگین حرارت ماهیانه طی سال حدود 20 درجه سانتیگراد است کشت و کار ان امکان پذیر است. درجه حرارت متوسط برای رشد و نمو و ساختن قند کافی در ساقه ها لازم است بین 30 درجه تا 34 درجه می باشد. حرارت روی جذب آب توسط گیاه تاثیر زیادی دارد بطوریکه در حرارت 28 تا 30 درجه جذب اب حداکثر است و در حرارت 10 درجه جذب آب به شدت کاهش می یابد جذب عناصر غذایی هم تابع درجه حرارت است بطوریکه در حرارت زیر 19 درجه جذب ازت انجام نمی شود حرارت روی جوانه زنی قلمه ها نیز تاثیر دارد بطوریکه بهترین حد جوانه زنی در درجه حرارت 34 درجه است. حداقل حرارت برای جوانه زنی قلمه ها 12 درجه می باشد نیشکر در حرارت کمتر از 20 درجه پنجه نمی زند ولی با افزایش حرارت پنجه زنی افزایش می یابد. حرارت پنجه زنی بعضی از ارقام حدود 32 درجه است و تنها عامل محدود کننده ی رشد نیشکر سرما و خشکی است بطریکه اگر حرارت به صفر یا زیر صفر برسد در مدت 24 ساعت جوانه های انتهایی آسیب می بینند و اگر یک هفته ادامه داشته باشد تمام اندام های هوایی از بین می روند. نیشکر برای رشد و نمو خود نیاز به رطوبت فراوان دارد یک بوته کامل نیشکر روزانه حدود 4 لیتر آب تبخیر می کند. جذب عناصر غذایی تابع میزان رطوبت خاک است نیشکر در 6 ماه اول رشد و نمو به حرارت و رطوبت مناسب نیاز دارد. البته رطوبت بیش از اندازه مضر است. نیشکر برای رشد و نمو به 30 تا 50 هزار متر مکعب آب نیاز دارد ضریب تبخیر و تعرق نیشکر حدود 150 تا 200 لیتر آب است. در سال اول معمولا حدود 30 مرتبه آبیاری نیاز دارد و در هر مرتبه 100 تا 200 میلیمتر آب نیاز دارد فواصل آبیاری در ماه های تیر و مرداد هر هفت روز یکبار و در شهریور ماه به بعد فواصل دور آبیاری 20 تا 25 روز خواهد بود. خاک های عمیق با بافت متوسط تا نیمه سنگین برای نیشکر مفید است. نور یکی دیگر از عوامل محیطی است که روی پنجه زدن و رشد و نمو نیشکر مفید است. در روز های خیلی کوتاه نیشکر به گل می رود . هوای ابری به مدت طولانی باعث نرمی ساقه های نیشکر می شود. یکی دیگر از عوامل محیطی که روی رشد و نمو در نیشکر و کلا در نباتات تاثیر دارد باد است. بطوریکه باد شدید در مزارع نیشکر باعث شکستگی و ورس نیشکر می شود.

مورفولوژی نیشکر

ریشه: ازدیاد نیشکر بصورت قلمه میباشد. پس از آنکه قلمه در شرایط مناسب محیطی قرار گرفت ریشه های نازک و یکنواخت سفید رنگ از ان خارج می شود پس از آنکه ساقه رشد کرد ریشه های ساقه بوجود می آید این ریشه ها خیلی محکم تر از ریشه های قلمه ای میباشند در داخل خاک معمولا سه نوع ریشه بوجود می آید.
الف- ریشه های سطحی: که دارای انشعابات زیادی میباشند طول آنها وابسته به رقم و بین 50 تا 250 سانتیمتر است.
ب- ریشه های میانی: این ریشه ها را ریشه های پشتیبان نیز میگویند و نقش آن تثبیت گیاه میباشد. رنگ آنها سفید و دارای سرعت رشد زیادی میباشند و عمیق تر از ریشه های سطحی هستند.
ج- ریشه های عمیق: این ریشه ها بطور مستقیم در خاک فرو میروند و ممکن است تا عمق چند متری نفوذ کنند در مناطق حاره در صورتی که رطوبت کم باشد این ریشه ها بسرعت در زمین فرو میروند. بعضی از ارقام نیشکر دارای قدرت تولید ریشه های زیاد بوده و عواملی مانند واریته و حرارت و رطوبت و جنس خاک و... روی وضع پخش و نمو ریشه تاثیر دارد
.
ساقه: ساقه نیشکر به شکل استوانه ای و دارای مغز است که ذخایر ساکارز بیشتر در قسمت های مرکزی و پایینی آن میباشد. قسمت فوقانی ساقه همانند قسمت فوقانی چغندر غنی از عناصر معدنی و فروکتوز و کلوکز است. ساقه از گره ها و میان گره ها تشکیل شده است. معمولا قسمتی از ساقه زیر خاک است. طول ساقه در انواع مختلف متاوت است وحدود 2 و حداکثر تا 6 متر به قطر 2تا6 سانتیمتر میباشد. در هر گره حداقل یه جوانه مولد ساقه و حلقه ای از جوانه های مولد ریشه های نابجا وجود دارد. جوانه های گره های سطح خاک و زیر خاک فاقد خواب بوده و توانایی تولید پنجه های زیادی دارند. در بعضی از مزارع نیشکر از گره های نزدیک سطح خاک ریشه هایی خارج می شود. علت این امر مربوط به رطوبت زیاد در سطح زمین است. در قسمت پایین جوانه های جانبی یک برآمدگی وجود دارد که محل اتصال غلاف به ساقه است. کار غلاف محافظت از جوانه های جانبی می باشد.

برگ: برگ ها بصورت متناوب روی ساقه از محل گره ها خارج می شوند. هر برگ از پهنک و غلاف تشکیل شده است. طول برگ ها مکن است به یک متر حتی بیشتر نیز برسد. رنگ برگ ها در قسمت بالایی سبز تیره و در محل غلاف سبز روشن می باشد. البته رنگ برگ ها از سبز مایل به زرد تا سبز تیره در ارقام مختلف متفاوت است. پهنک دارای یک رگبرگ اصلی است برگ نیشکر دارای زبانک و گوشوارک می باشد.

گل: نیشکر بعد از 12 تا 24 ماه رشد رویشی چنانچه تحت شرایط روزهای بسیار کوتاه قرار بگیرد تولید گل میکند گل آذین نیشکر بصورت خوشه ای مرکب و دارای انشعاب زیاد به طول 30 تا 100 سانتی متر و از انتهای ساقه بوجود می آید گل دارای 3 پرچم و مادگی می باشد بسیاری از ارقام زراعی نر عقیم بوده و بذر تولید نمی کنند گل های انتهایی بارور و گل های پایین تر عقیم هستند بذر نیشکر شبیه دانه گندم است دانه قدرت حیاتی کمی داشته و بعد از رسیدن پس از مدت کوتاهی از بین می رود. هنگام گل کردن مقدار قند ساقه ها کاهش می یابد. در مزارع برای جلوگیری از به گل رفتن نیشکر می توانیم با پاشیدن علف کش دای کوات مانع به گل روی نیشکر شویم. بعد از گلدهی رشد طولی ساقه متوقف می شود.

تاریخچه کشت نیشکر در ایران و جهان

نیشکر از گیاهان مهم قندی است که کشت و کار آن سابقه طولانی دارد. ساقه نیشکر دارای 14 تا 17 درصد ساکارز بوده از ساقه نیشکر در تهیه کاغذ و مقوای ساختمانی و همچنین بعد از استخراج قند ملاس ملاس و تفاله ان به عنوان محصول جانبی که که از آنها به ترتیب در تهیه الکل و تغذیه دام استفاده میشود. سابقه کشت این گیاه حدود 600 سال قبل از میلاد در گینه و اندونزی و هند گزارش شده است. اسکندر در بازگشت از هندوستان آن را به اروپا برد. امکان این است که قبل از اسلام نیشکر در عربستان و ایران و مصر کشت میشده است. حکومت های اسلامی در نیشکر کاری و شکر گیری از نیشکر در ممالک تحت تصرف خود سهم بسزایی داشته اند. به هر حال در اکثر کتابهای تاریخی ایرانیان را اولین مردمی میدانند که از نیشکر شکر استخراج کرده اند. کشت نیشکر در خوزستان 700 تا 800 سال قبل از میلاد رواج داشته و کلمه خوزستان به معنی شکرستان میباشد. کشت نیشکر در خوزتستان آنقدر زیاد بوده که خلفای عباسی روزانه هزار دینار به عنوان مالیات از نیشکر کاران عاید داشته اند. آغاز فعالییت برای کشت نیشکردر خوزستان در سال 1316 الی 1318 بوده ولی شروع جنگ جهانی و کارشکنی شرکت نفتی سابق ایران و انگلیس باعث عدم رسیدگی به این فعالییت شد. با همکاری FAO در سال 1330 برنامه کشت نیشکر در خوزستان پایه گذاری شد و تا امروز ادامه داشته بطوریکه در حال حاضر برنامه توسعه نیشکر یکی از بزرگترین طرح های ملی ایران است. سطح زیر کشت این محصول در سال 1365 به مقدار 28000 هکتار با متوسط عملکرد 83 تن ساقه در هکتار بوده.

Saturday, June 19, 2004

خاک و ویژگی های آن

یکی از مواردی که برای گیاهان خیلی مهمه خاک است. که خاک دارای ویژگی های است بطوریکه این ویژگی ها ممکن است در مناطق مختلف با هم متفاوت باشند و ما در هر منطقه پوشش گیاهی خاصی رو ببینیم در واقع برای کشت یک محصول باید به عوامل مختلفی توجه داشته باشیم که یکی از این عوامل ویژگی های خاک است. یکی از این ویژگی ها میزان اسیدی و قلیایی بودن خاک است که معیاری که برای اینکار استفاده میکنیم PH است. بطوریکه در PH های کمتر از 4 و بیشتر از 9 گیاهان دچار مشکل میشوند. در خاکهای جنگلی و معتدله که میزان بارندگی زیاد است کاتیون هایی که در خاک وجود دارند شسته میشوند ولی هیدروژن در خاک باقی میماند که باعث پایین آمدن PH میشود. در PH های پایین فعالیت میکروارگانیزم ها دچار اختلال میشود. معمولا PH مناسب برای گیاهان چیزی بین 6 تا 7 است البته بعضی از گیاهان مثل جو میتوانند PH بالایی را تحمل کنند. در صورتی که خاک خیلی اسیدی بود میتوانیم برای کاستن این خاصیت خاک از آهک استفاده کنیم. یکی دیگر از فوایدی که خاک دارد اینست که گیاه میتواند از عناصر غذایی که در خاک وجود دارد استفاده کند در واقع گیاهان برای رشد و تولید محصول احتیاج به عناصری دارند که آنها را به عناصر ماکرو و میکرو تقسیم بندی میکنند. یکی از عناصر ماکرو نیتروژن میباشد و این عنصر نقش بسیار مهمی در رشد گیاه دارد بطوریکه با کمبود آن رشد گیاه کم شده و برگ ها پژمرده میشوند. یکی دیگر از این عناصر فسفر میباشد. این عنصر در توسعه ریشه موثر است. از عناصر میکرو میتوان آهن و روی و منگنز و مس و ..را نام برد. که هر کدام در رشد گیاه نقشی دارد. برای مثال روی در فعال کردن آنزیم ها نقش دارد. و یا منگنز در تنفس نقش دارد. اما یکی دیگر از نقش های خاک نگهداری آب است. آب در که در فعل و انفعالات گیاه نقش دارد یکی از مهمترین فاکتورهای رشد برای گیاه به حساب می آید. که البته ظرفیت خاک ها یی با ساختمان های مختلف برای نگهداری آب با هم فرق میکنه یکی دیگه از خصوصیاتی که خاک داره اینه که گیاه میتونه ریشه های خودشو در اون گسترش بده و خودش رو در اون ثابت کنه بطوریکه در اثر بعضی عوامل از جمله آب های روان ویا باد بتونه در جای خودش ثابت بمونه و به حیات خودش ادامه بده و همینطور وجود نور که در هنگام جوانه زنی مضر میباشد و از جوانه زنی جلوگیری میکند نیز در خاک بصورت نکته مثبتی درآمده بطوریکه در تاریکی که برای بذر هایی که در خاک قرار میگیرن بوجود آمده در واقع یکی از شرایط مطلوب برای آنها که نبود نور است تامین شده و با داشتن شرایط دیگر مناسب برای جوانه زنی میتوانند جوانه بزنند و رشد خود را آغاز کنند. البته با تمام ویژگی های مثبتی که خاک دارد گاهی این فاکتور مهم گیاهی برای گیاهان ممکن است در بعضی جاها به اندازه کافی وجود نداشته باشد. آیا این به این معنی است که ما دیگه نمی تونیم گیاهی رو بوجود بیاریم و باید از این نعمت الهی محروم باشیم؟ مسلما اینطور نیست و ما میتوانیم با شناخت نقش خاک و مهیا کردن شرایطی که خاک برای گیاه بوجود می آورد بطور مصنوعی به پرورش گیاهان اقدام کنیم. که برای این نوع کشت میشه کشت هیدروپونیک یا معنی فارسی آن کشت آبی یا همون آبکشت رو نام ببرم. که البته چون فعلا موضوع در مورد خاک و نقش اونه در این مورد حرفی نمیزنم ولی در پایان بگم که خاک فاکتور بسیار مهمی برای وجود گیاهان و در کل حیات است.

تکثير در گياهان

گیاهان میتوانند که به روش های گوناگونی تکثیر شوند. در مورد یکی از آنها که تکثیر از طریق خوابانیدن زمینی در یاس در تکثیر جنسی که طی آن در اثر ترکیب گامت نر و ماده تخم بوجود میآید که ما از اون به عنوان عاملی برای تکثیر گیاه استفاده میکنیم. که برای این کار بذر باید در تاریکی قرار بگیرد زیرا که لازمه جوانه زنی در بذر تاریکی میباشد. البته همیشه در گیاهان استثنایی هم وجود دارد که من فعلا نمیخوام به اونا بپردازم. در واقع در بذز برای جوانه زنی باید شرایط مناسب باشد از جمله رطوبت که در بعضی بذر ها به علت اینکه پوسته سخت و غیر قابل نفوذی دارند در ورود آب به بذر مشکل ایجاد میشود و ایجاد نوعی رکود میکند که برای بر طرف کردن این رکود میتونیم از روش های شیمیایی یا فیزیکی استفاده کنیم برای مثال در مورد روش فیزیکی میتونیم خراشی در بذر ایجاد کنیم که آب بتونه به درون بذر نفوذ کنه و در واقع جوانه زنی در بذر آغاز بشه. ولی اگه بخوایم که به خاطر صفت خاصی در یک گیاه اونو تکثیر کنیم استفاده از بذر زیاد جالب نیست به خاطر اینکه ما در بذر تنوع صفات داریم و ممکنه صفت مورد نظر ما که به خاطر اون میخواستیم گیاه خاصی را تکثیر کنیم تغییر کنه برای جلوگیری از این کار بهتره که از روش های غیر جنسی یا همون کلون کردن استفاده کنیم تا گیاه حاصل مانند گیاه والد مورد نظر باشه.
قلمه زنی روشی است که ما میتونیم حتی از اون در خانه برای گیاهان زینتی نیز استفاده کنیم. در واقع قلمه هایی که استفاده میکنیم ممکنه یکی از این حالات باشند:1- قلمه خشبی 2- قلمه نیمه خشبی 3- قلمه چوب نرم 4- قلمه علفی 5- قلمه جوانه برگ
قلمه خشبی: این قلمه در فصلی که گیاه در استراحت است و از درختان خزان دار گرفته میشود. ما میتونیم این قلمه را از ساقه های یک ساله و گاها ساقه های دو ساله به طول 10 الی 25 سانت بگیریم. بعد از اینکه از درخت مورد نظر قلمه گرفتیم آن را در جای خنکی قرار میدهیم که در زمان مناسب یعنی در بهار آن را بکاریم.
قلمه نیمه خشبی: این قلمه را هم میتوانیم از درختان خزان دار و هم از درختان همیشه سبز بگیریم. که از شاخه های فصل جاری ودر فصل رشد گرفته میشه. بهترین زمان برای گرفتن این قلمه ها اواخر بهار میباشد. هنگام گرفتن قلمه برگ های پایینی ان را حذف کرده و برگ های بالایی را کاری نداریم. از گیاهانی را که به این صورت میشه به این صورت قلمه زد: زیتون و مرکبات و ...
قلمه چوب نرم: از گیاهان خزان پذیر از سرشاخه های در حال رشد که نرم و ابدار هستند گرفته میشوند. از اونجایی که این قلمه آنچنان ذخیره غذایی ندارند باید با برگ باشند تا بتونن موادی را که لازم دارند بسازند.
قلمه علفی: این قلمه از گیاهان علفی مانند خیلی از گیاهان زینتی گرفته میشوند و بعد از گرفتن قلمه برگهای پایینی را حذف میکنیم و با برگهای بالایی کاری نداریم.
قلمه جوانه برگ: در بعضی گیاهان ممکن است که ما برگ را قلمه بزنیم و ببینیم که بعد از مدتی تولید ریشه کرده ولی تولید ساقه نمیکند پس باید که همراه برگ جوانه ای هم باشد که ساقه بتواند از جوانه بوجود آید که به آن قلمه جوانه برگ میگویند. در پیوند ما دو قسمت گیاهی داریم یکی پایه که در زمین قرار گرفته یا میگیره و دیگری پیوندک که در واقع روی پایه قرار میگیره و رشد میکنه و این دو قسمت یک گیاه واحد را بوجود می آورند که در واقع پیوند به منظورهای مختلفی استفاده میشود برای مثال اگر ما بخواهیم درخت میوه ای را با استفاده از بذر تولید کنیم و محصول بگیریم زمان زیادی طول میکشه که میتونیم با انجام پیوند در این زمان صرفه جویی کنیم و در واقع زود تر حاصل کار را بگیریم و بعضی از گیاهان هستند که با روشهای دیگه از جمله قلمه و..تکثیر نمیشن و یا ممکنه که تکثیر اونا خیلی سخت و با احتمال پایین باشه در این صورت هم میتوانیم از پیوند استفاده کنیم مثلا در گردو ما با این وضعیت مواجه هستیم در واقع قلمه زدن در گردو رو مثال میزنم ماده ای دردرخت گردو وجود داره که در ریشه زایی قلمه ها مشکل ایجاد میکنه برای همین ما میتونیم برای اون از روش پیوند استفاده کنیم و در پیوند میتونیم از ویژگی های پایه هم استفاده کنیم یعنی ما میتونیم گیاهی را به پایه ای که دارای مقاموت بالایی در مقابله با بیماریها و آفات خاکزی است پیوند کنیم و یا اینکه باغی باشه و بخوایم که رقمی را که در باغ کاشته شده تغییر بدیم که اگه بخواییم برای اینکار درخت ها را کنده و رقم جدید را بکاریم از لحاظ اقتصادی هزینه بالایی را به باغدار تحمیل میکنه که برای این کار میتونه با هزینه خیلی کمتر از پیوند رقم جدید به درخت ها استفاده کنه و حتی میتونیم با انجام عمل پیوند فرم و شکل ظاهری گیاه را عوض کنیم که این کار برای گیاهان زینتی انجام میشودو یا اینکه حتی میتوانیم چند رقم را روی یک پایه پیوند بزنیم.

Friday, June 18, 2004

سیب زمینی

سیب زمینی جز گیاهان دو لپه ای و یکساله میباشد این گیاه از تیره گوجه فرنگی میباشد. دارای ریشه های منشعب و نیمه عمیق که حداکثر فعالیت ان تا عمق 60 سانتی میباشد. برگ مرکب تک شانه ای دارای 7 تا 9 برگچه و به شکل تخم مرغی نامنظم است گل خوشه ای نسبتا درشت با گلبرگهای پیوسته سفید مایل به بنفش و قرمز ارغوانی که دارای 5 کاسبرگ و 5 گلبرگ میباشد. لقاح در این گیاه بصورت خودگشنی است. میوه سته و گرد به قطر 2 سانتی متر میباشد. سیب زمینی در مناطق خنک با طول دوره رشد 80 تا 160 روز رشد خوبی میکند. اپتیمم جوانه زنی برای غده ها 8 تا 10 روز میباشد. بهترین رشد گیاه در حرات 15تا20درجه سانتیگراد در روز و 12تا14 درجه سانتیگراد در شب انجام میگیرد. حرارت بالای 29 درجه تولید غده را کاهش میدهد. خاک لومی شنی حاصلخیز برای این گیاه مناسب است. از لحاظ زمان رسیدن 3 دسته سیب زمینی وجود دارد. که عبارتند از زودرس و میان رس و دیر رس . که ما با توجه به شرایط منطقه ای که در آن میخواهیم سیب زمینی کشت کنیم از رقم مناسب استفاده میکنیم. برای معین کردن تاریخ کشت باید به شرایطی توج کنیم و از ان شرایط دما میباشد. همچنین باید طول فصل رشد را نیز مد نظر داشته باشیم. در مناطقی که امکان برخورد با هوای گرم تابستان وجود دارد باید هر چه زودتر اقدام به کشت کرد و موقعی که میانگین حرارت به 10 درجه سانتیگراد رسید زمان مناسب برای کشت است. سیب زمینی در طول دوره رشد و نمو و غده دهی نیاز به رطوبت زیادی دارد. این محصول تا هنگام برداشت به 7 الی 9 بار آبیاری نیاز دارد. سیب زمینی ممکن است که مورد حمله آفاتی از قبیل شته سیاه باقلا و تریپس توتون و کرم سفید و مگس لوبیا و پروانه کله مرده و سوسک کلرادو قرار بگیرد. لارو پروانه کله مرده به برگها حمله میکنه که برای از بین بردن ان میتوانیم از سموم فسفره استفاده کنیم. از بیماریهای سیب زمینی میتوان به بیماریهای قارچی و باکتریایی و ویروسی اشاره کرد. یکی از بیماریهای این گیاه بیماری فیتوفتورا میباشد که از علایم این بیماری وجود لکه های قهوه ای بصورت حلقه های متراکم روی برگ ها میباشد. بالا بودن رطوبت نسبی هوا و درجه حرارت بالا باعث تشدید این بیماری میشود که مبارزه با آن از طریق استفاده از قارچ کش یا ارقام مقاوم میباشد. یکی دیگه از بیماریهای سیب زمینی بیماری مرگ ریشه میباشد که توسط قارچ Rhizoctonia Solani ایجاد میشود. که در اثر حمله این قارچ جوانه های سیب زمینی قبل از سبز شدن دچار پوسیدگی شده و از بین میروند. بیماری دیگری که در این گیاه وجود دارد بیماری چوب پنبه ای شدن میباشد که توسط Streptomyces Scabies بوجود میآید که این بیماری سبب کاهش در کیفیت سیب زمینی میشود. این بیماری از طریق خاک منطقل میشود و رابطه مستقیمی با PH خاک دارد بطوریکه در شرایط اسیدی ضعیف تا خنثی درصد آلودگی بیشتر است. یکی دیگر از بیماری های سیب زمینی پوسیدگی طوقه و عفونت غده میباشد. که باعث سیاه شدن ساقه و در نهایت عفونت آن میشود برای جلوگیری از این بیماری باید از زخمی شدن غده ها جلوگیری کرد.